Duurzaamheid integreren in investeringen: een stappenplan voor fondsmanagers

Duurzaam beleggen is in de financiële wereld allang geen nicheconcept meer; het bepaalt in toenemende mate de richting van de wereldeconomie. Voor fondsmanagers wordt het steeds lastiger om fondsen zonder duurzaamheidsambitie in de markt te zetten, en veel van hen kiezen daarom voor een draai richting ESG. Voor fondsen die willen starten met duurzame investeringen begint het bij een goede voorbereiding.

Duurzaam beleggen vraagt om een aanpak die drie fasen beslaat: de pre-investeringsfase, de investeringsfase en het portefeuillebeheer. Elke fase bevat stappen die ervoor zorgen dat een investering de financiële doelen haalt en tegelijk positief bijdraagt aan milieu- en sociale doelstellingen. In deze blog lopen we het proces van duurzaam beleggen voor fondsmanagers stap voor stap door.

Wat is duurzaam beleggen?

Duurzaam beleggen is het investeren in activa die bijdragen aan milieu- of sociale doelstellingen, zonder dat die investeringen significante schade toebrengen aan andere doelstellingen, en met naleving van goed bestuur. Bij Sustainable Capital Group (SCG) definiëren we duurzame financieringstransacties in lijn met de Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR): investeringen in economische activiteiten die bijdragen aan milieu- of sociale doelstellingen, zoals het stimuleren van circulaire praktijken in projecten of het verminderen van ongelijkheid. Het concept wint terrein nu investeerders en consumenten meer verantwoorde en ethische financiële praktijken eisen, en meer transparantie.

De SFDR speelt een grote rol in het kader voor duurzame investeringen. De verordening onderscheidt drie disclosure-niveaus, Artikel 6, Artikel 8 en Artikel 9, die elk staan voor een andere mate van duurzaamheidsintegratie en transparantie.

Om onder de SFDR als duurzame investering te kwalificeren, moet een investering aan drie criteria voldoen:

• Bijdragen aan een milieu- of sociale doelstelling: denk aan investeringen in duurzame energie, schone technologie of initiatieven die het sociale welzijn verbeteren.

• Geen significante schade toebrengen aan andere doelstellingen: de investering mag andere milieu- of sociale doelen niet negatief raken.

• Goed bestuur naleven: de ondernemingen waarin wordt geïnvesteerd moeten gezond worden bestuurd, met transparante besluitvorming en ethische standaarden.

De impact van je investeringen meewegen

Een belangrijk onderdeel van het integreren van duurzaamheid in je investeringen is kijken naar de impact ervan op de buitenwereld, ofwel "inside-out". Van oudsher werden duurzaamheidsrisico's vanuit een "outside-in"-perspectief bekeken: hoe kunnen ESG-factoren de financiële waarde van een investering raken? Onder de SFDR volstaat die benadering niet meer.

Tegenwoordig moet je ook meewegen hoe de investering zelf het milieu en de samenleving beïnvloedt, zowel positief als negatief. Deze stap is verplicht voor fondsen die als Artikel 8- of Artikel 9-fonds willen kwalificeren. De disclosure van die impact markeert bovendien een belangrijk verschil tussen Artikel 8 en Artikel 9: waar Artikel 8 toestaat dat negatieve effecten buiten de disclosures blijven, vereist Artikel 9 volledige openheid over zowel positieve als negatieve effecten.

Voor een fonds is het beoordelen van de impact van investeringen een kernstap in duurzaam beleggen. Naast het streven naar positieve impact op milieu of samenleving is het meewegen van mogelijke negatieve effecten op de lange termijn ook de veiligere strategie: zo ben je voorbereid wanneer de negatieve effecten van vandaag de duurzaamheidsrisico's van morgen worden.

Stappenplan voor duurzaam beleggen als fonds

Pre-investeringsfase: het SFDR-disclosureniveau bepalen

De pre-investeringsfase legt de basis voor succesvolle investeringen met impact. Deze fase begint met het bepalen van het SFDR-disclosureniveau (Artikel 6, 8 of 9), en dus met het formuleren van heldere duurzaamheidsambities voor het fonds.

De SFDR biedt een gestructureerd kader om de duurzaamheidsfocus van investeringen te bepalen, waarbij Artikel 6, 8 en 9 elk voor een andere mate van duurzaamheidsintegratie staan. Leg die basis vroeg: het gekozen niveau bepaalt de hele aanpak van het fonds en zorgt via gedetailleerde precontractuele disclosures en marketingmateriaal voor transparantie richting potentiële investeerders. Het disclosureniveau moet nauw aansluiten op de investeringsstrategie van het fonds.

Materialiteitsanalyse

Een grondige materialiteits- en regelgevingsanalyse hoort ook bij de pre-investeringsfase. Met deze analyse brengt het fonds externe risico's en effecten in kaart die de duurzaamheidsdoelstellingen kunnen raken. Maak daarbij onderscheid tussen duurzaamheidsimpact (positieve of negatieve effecten van de activiteiten van het fonds), negatieve effecten (specifieke ongewenste gevolgen) en positieve effecten (gunstige uitkomsten van de investeringen). Dat onderscheid is nodig om te voldoen aan de SFDR-definitie van een duurzame investering en om beslissingen te nemen die sporen met de duurzaamheidscommitments van het fonds.

Een beleid voor duurzaamheidsintegratie opstellen

Tot slot omvat de pre-investeringsfase het ontwikkelen van een beleid voor duurzaamheidsintegratie. Dit beleid maakt de duurzaamheidsdoelen van het fonds operationeel: het legt procedures vast om duurzaamheid te verankeren in de dagelijkse werkzaamheden, inclusief het databeheer. Met duidelijke richtlijnen voor monitoring en rapportage zorgt het fonds ervoor dat investeringen consequent aansluiten op de duurzaamheidsdoelstellingen. Zo ontstaat een stevig fundament voor duurzaam beleggen.

Investeringsfase: de ESG-datasheet voorbereiden

In de investeringsfase krijgt de duurzame investeringsstrategie concreet vorm: plannen en beleid worden omgezet in daadwerkelijke investeringen. Een eerste stap is het opstellen van een ESG-datasheet (Environmental, Social en Governance). Dit document bundelt de duurzaamheidsdata en KPI's waarmee potentiële investeringen worden beoordeeld. Door de ESG-datasheet vóór de investering gereed te hebben, kent het fonds de duurzaamheidscredenties van elke kandidaat en kan het onderbouwde investeringsbeslissingen nemen.

Due diligence

Met de ESG-datasheet in de hand volgt de ESG due diligence. Daarbij wordt grondig beoordeeld in hoeverre potentiële investeringen voldoen aan de duurzaamheidscriteria van het fonds. ESG due diligence gaat verder dan traditionele financiële analyse en neemt milieu-, sociale en governancefactoren mee in de beoordeling. De uitkomsten kunnen de investeringsbeslissing sterk beïnvloeden en zelfs bindend zijn in de besluitvorming. Zo blijft elke investering in lijn met de duurzaamheidsdoelen van het fonds en de uitgangspunten van de SFDR.

De (duurzame) investeringsbeslissing

De laatste stap van de investeringsfase is de investeringsbeslissing zelf. Na de ESG due diligence analyseert het fonds de duurzaamheidscredenties van de investeringskandidaat en neemt het een definitief besluit. Die beslissing weegt het financiële rendement samen met de verwachte impact van de investering op milieu en samenleving. Door elke potentiële investering door een duurzaamheidslens te beoordelen, bouwt het fonds een portefeuille op die financieel gezond is en past bij zijn bredere milieu- en sociale doelstellingen.

Portefeuillebeheer: een ESG-actieplan per portefeuillebedrijf

Na de investering verschuift de focus naar het vasthouden en versterken van de duurzaamheidsdoelen gedurende de looptijd. Een kernonderdeel van deze fase is het ESG-actieplan, dat samen met de portefeuillebedrijven wordt ontwikkeld en per bedrijf specifieke doelen en KPI's vastlegt, toegesneden op de eigen bedrijfsvoering. Het actieplan werkt als routekaart voor continue verbetering van de duurzaamheidspraktijken tijdens de investeringsperiode.

Transparant rapporteren en publiceren

Regelmatige en transparante rapportage is een tweede pijler van het portefeuillebeheer. Onder de SFDR moeten fondsen jaarlijks hun periodieke disclosures actualiseren, met daarin de voortgang van de duurzaamheidsinspanningen. Die rapportages tonen aan dat het fonds aan de regels voldoet en laten zien hoe de investeringen bijdragen aan de bredere duurzaamheidsdoelstellingen. Volledige en actuele rapportages houden het vertrouwen van investeerders op peil.

Fondsen die principal adverse impacts (PAI's) hebben gedeclareerd, moeten daarnaast een Principal Adverse Impacts Statement opstellen. Dit document beoordeelt jaarlijks welke negatieve effecten de investeringen van het fonds op duurzaamheidsfactoren kunnen hebben. Rapporteren over PAI's is alleen verplicht als het fonds ze heeft gedeclareerd, maar het is een belangrijke stap voor transparantie en verantwoording.

De duurzaamheidsprestaties van de investering beoordelen

Wanneer investeringen tot wasdom komen en het fonds richting exit of fund close gaat, is het zaak de duurzaamheidsprestaties van het fonds en zijn investeringen te beoordelen en erover te rapporteren. Waar van toepassing kan in deze fase ook Impact Linked Compensation worden uitgekeerd, een beloning voor het fonds op basis van behaalde duurzaamheidsdoelen. Zo zorgt zorgvuldig beheer en rapportage ervoor dat de investeringen blijven bijdragen aan de duurzaamheidsdoelen en langetermijnwaarde opleveren voor investeerders en samenleving.

Conclusie

Duurzaam beleggen is de noodzakelijke volgende stap in de financiële wereld, als antwoord op de milieu- en maatschappelijke uitdagingen van dit moment. Met een gestructureerde aanpak, van pre-investeringsplanning tot doorlopend portefeuillebeheer, zorgen investeerders ervoor dat hun investeringen bijdragen aan een duurzamere toekomst en tegelijk financieel rendement opleveren. Nu duurzaam beleggen aan momentum wint, biedt het fondsen en investeerders de kans om positieve verandering aan te jagen en langdurig succes te boeken, voor investeerders en investees.